Mieszkanie Plus: fiasko wielkiego programu. Z 100 tysięcy mieszkań powstało 15 tysięcy

Program Mieszkanie Plus miał zrewolucjonizować polski rynek najmu. Zamiast tego stał się symbolem niezrealizowanych obietnic. Z planowanych 100 tysięcy mieszkań do końca 2021 roku wybudowano zaledwie około 15 tysięcy, nieco ponad 1,5% tego, co deklarowano na konferencjach prasowych.

100 tysięcy mieszkań: tylko na papierze

Pierwsze plany programu pojawiły się jeszcze za rządów PiS, gdy w 2018 roku premier Mateusz Morawiecki zapowiadał, że w 2019 roku w budowie będzie już 100 tysięcy mieszkań. Tej obietnicy nie udało się zrealizować nawet w ułamku. Z danych NIK wynika, że do końca 2021 roku w ramach programu wybudowano zaledwie 15,3 tysiąca mieszkań, a kolejne 20,5 tysiąca znajdowało się w trakcie realizacji i nie wszystkie z nich zostały ostatecznie ukończone.

Co istotne, liczba 15,3 tysiąca obejmuje zarówno segment rynkowy (gdzie wynajem był droższy), jak i społeczny. Sam filar społeczny, ten z czynszem maksymalnie 10 do 12 zł za m², to zaledwie nieco ponad 6,9 tysiąca oddanych lokali.

Co poszło nie tak?

Powodów było kilka. Przede wszystkim:

• Grunty: spółka PFR Nieruchomości napotkała ogromne problemy z przygotowaniem działek pod budowę. Procedury wywłaszczeniowe, konflikty z samorządami i długie procesy geodezyjne skutecznie opóźniały start inwestycji.
• Koszty budowy: przy rosnących cenach materiałów budowlanych i wykonawstwa w drugiej połowie 2020 i w 2021 roku wiele rozpoczętych inwestycji stało się po prostu nieopłacalnych przy zakładanych czynszach.
• Lokalizacje: część projektów planowano w lokalizacjach, gdzie popyt na najem był zbyt niski, by zagwarantować zapełnienie budynków.
• Model prawny: sam program był oparty na skomplikowanej formule prawno-finansowej, która zniechęcała część najemców, zwłaszcza w porównaniu z prostszym dostępem do kredytów hipotecznych.

Zobacz również:

RYNEK NIERUCHOMOŚCI · 19.09.2026Trzy skargi w pół roku i mieszkanie wypada z ewidencji. Projekt o najmie na doby trafia do Sejmu

Krytyka NIK i koniec programu

Najwyższa Izba Kontroli w swoim raporcie z 2022 roku ostrzegła przed nieprawidłowościami w zarządzaniu programem. Kontrolerzy zwracali uwagę na opóźnienia w budowie, nieprawidłowości w procesach wyboru wykonawców oraz brak rzetelnego monitoringu postępów.

W praktyce program Mieszkanie Plus zakończył się faktycznie w 2023 roku. Zamiast niego rząd zaczął promować nowe instrumenty: przede wszystkim dopłaty do czynszów w ramach programu Ciepłe Mieszkanie, a także zwiększoną rolę TBS-ów i samorządów.

Co zostało po Mieszkaniu Plus?

W wielu miastach, w tym w Lublinie, Rzeszowie i Białymstoku, można do dziś zobaczyć wizualizacje nigdy niewybudowanych osiedli. Niekiedy pojawiały się one na stronach inwestycyjnych spółki PFR Nieruchomości, promujących projekty, które finalnie nie doczekały się realizacji. To właśnie te wizualizacje, nierzadko bardzo szczegółowe i atrakcyjne wizualnie, stały się symbolem rozbieżności między obietnicami a rzeczywistością.

Dla porównania, mieszkania które faktycznie powstały, można dziś wynająć w ramach programu „naj m”: nowej marki PFR Nieruchomości, która obejmuje portfel niemal 4,2 tysiąca mieszkań w 23 lokalizacjach. To jednak wciąż kropla w morzu potrzeb mieszkaniowych milionów Polaków.

Jakie wnioski na przyszłość?

Historia Mieszkania Plus pokazuje, że nawet ambitne cele liczbowe, jak 100 tysięcy mieszkań, nie mają sensu bez solidnego planu realizacyjnego, odpowiednich gruntów i stabilnego finansowania. Eksperci wskazują, że przyszłe programy mieszkaniowe powinny:

• opierać się na реальnych kosztorysach i harmonogramach, a nie prognozach politycznych,
• angażować samorządy od samego początku planowania inwestycji,
• zakładać elastyczność w zakresie lokalizacji i segmentu cenowego,
• być wolne od presji czasowej związanej z cyklem wyborczym.

Dla osób szukających mieszkania w 2026 roku najważniejsze pozostaje to, co zawsze: dokładne sprawdzenie oferty i porównanie kosztów najmu z kosztami zakupu na kredyt w konkretnej lokalizacji.

Zdjęcie: Pexels