Czytasz: Oszukani w Czystym Powietrzu nie będą spłacać cudzych długów. Senat przyjął ustawę, teraz ruch prezydenta
- 01
Oszukani w Czystym Powietrzu nie będą spłacać cudzych długów. Senat przyjął ustawę, teraz ruch prezydenta
Oszukani w Czystym Powietrzu nie będą spłacać cudzych długów. Senat przyjął ustawę, teraz ruch prezydenta
Rodziny, które w dobrej wierze oddały sprawy w ręce nieuczciwej firmy i zostały z niezrobioną termomodernizacją oraz wezwaniem do zwrotu zaliczki, są o krok od realnej pomocy. Senat jednogłośnie i bez poprawek przyjął ustawę przygotowaną przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Pozwala ona zawiesić ściąganie nierozliczonych zaliczek od poszkodowanych beneficjentów Czystego Powietrza, a po wyroku skazującym wykonawcę zwolnić ich z długu. Teraz ustawa trafi na biurko prezydenta. Problem dotyczy ponad 8 tys. rodzin i około 285 mln zł.
NAJWAŻNIEJSZE W SKRÓCIE
- Wojewódzki fundusz ochrony środowiska będzie mógł zawiesić dochodzenie zaliczki lub refundacji od beneficjenta, jeśli wszczęto postępowanie karne przeciwko wykonawcy lub osobie trzeciej.
- Po prawomocnym wyroku beneficjent zostanie zwolniony ze zwrotu w części, za którą odpowiada wykonawca. Fundusz będzie wtedy dochodził pieniędzy bezpośrednio od firmy.
- Gdy te rozwiązania nie zadziałają, można wnioskować o odroczenie, raty albo częściowe lub całkowite umorzenie.
- Z pomocy skorzystają też spadkobiercy beneficjentów.
- Sejm przyjął ustawę w październiku: 432 posłów za, nikt przeciw, 9 wstrzymujących się.
Skąd wziął się problem
Przed reformą z 2025 roku w Czystym Powietrzu można było udzielić pełnomocnictwa firmie, która załatwiała za beneficjenta wniosek, odbierała zaliczkę i miała wykonać prace. Część wykonawców wykorzystała ten mechanizm. Pobierali prefinansowanie, a potem nie kończyli inwestycji, nie rozliczali jej albo posługiwali się dokumentami bez wiedzy właściciela domu. Ministerstwo przyznaje wprost, że ówczesne zasady stwarzały przestrzeń dla agresywnych technik sprzedaży.
Skutek był taki, że to beneficjent, często starsza osoba z niewielkimi dochodami, dostawał wezwanie do zwrotu zaliczki, choć pieniądze nigdy do niego nie trafiły. Tę sytuację porządkuje nowa ustawa. Jak zmieniły się zasady samego programu po marcu 2025 roku, pisaliśmy w tekście dotacje wzrosły o 10 procent, a chętnych gwałtownie ubyło.
Skala problemu
Ile średnio przypada na jedną poszkodowaną rodzinę
÷
=
Jak to będzie działać krok po kroku
Ustawa nie umarza długów automatycznie. Uruchamia procedurę, w której kluczowe jest postępowanie karne przeciwko wykonawcy. Bez niego fundusz nie ma podstawy, żeby wstrzymać windykację.
| Krok | Co trzeba zrobić | Efekt |
|---|---|---|
| 1. Postępowanie karne | Zawiadomienie o przestępstwie składa beneficjent, WFOŚiGW lub NFOŚiGW. Prokuratura może też wszcząć sprawę z urzędu. | Otwiera drogę do wniosku o zawieszenie. |
| 2. Wniosek do WFOŚiGW | Beneficjent lub spadkobierca prosi wojewódzki fundusz o zawieszenie spłaty należności. | Fundusz wstrzymuje dochodzenie zaliczki lub refundacji. |
| 3. Prawomocny wyrok | Sąd potwierdza winę wykonawcy lub osoby trzeciej. | Beneficjent jest zwolniony ze zwrotu w części, za którą odpowiada firma. Fundusz z mocy prawa dochodzi pieniędzy od wykonawcy. |
| 4. Gdy to nie wystarczy | Wniosek o odroczenie, rozłożenie na raty albo częściowe lub całkowite umorzenie. | Fundusz ocenia dochody, koszty utrzymania i możliwości spłaty rodziny. |
Opracowanie ilezametr.pl na podstawie ustawy przyjętej przez Sejm i Senat. Szczegóły formularzy wniosków przygotują wojewódzkie fundusze.
Warto zwrócić uwagę na sformułowanie „w takim zakresie, w jakim odpowiada wykonawca”. Jeśli firma wykonała część prac, na przykład wymieniła okna, ale nie zamontowała pompy ciepła, zwolnienie obejmie tylko tę część zaliczki, która przepadła z winy wykonawcy. Rozliczenie wykonanych prac może więc nadal być po stronie beneficjenta.
Droga ustawy. Co jeszcze przed nami
Proces legislacyjny
Od projektu do podpisu
Brak poprawek w Senacie skraca drogę. Ustawa trafia bezpośrednio do prezydenta. Projekt miał poparcie praktycznie całej sali, więc weto jest mało prawdopodobne, choć nie można go wykluczyć. Przepisy zaczną działać po podpisie i publikacji w Dzienniku Ustaw, z okresem przejściowym określonym w samej ustawie.
Zobacz również:
AKTUALNOŚCI · 02.11.2026Co trzeci lokal na doby działa poza ewidencją. Rząd chce najpierw policzyć 100 tys. mieszkań turystycznychPieniądze na program są, gorzej z zaufaniem
Rząd zapewnia, że finansowanie Czystego Powietrza jest zabezpieczone, a cały budżet programu przekracza 44 mld zł. Największe źródła to trzy pule:
Finansowanie Czystego Powietrza
Główne źródła pieniędzy, mld zł
Trzy źródła dają razem 30,9 mld zł. Pozostała część budżetu programu, przekraczającego łącznie 44 mld zł, pochodzi z innych środków.
Jeszcze w tym roku program dostał kolejne transze, o czym pisaliśmy w artykule kolejne miliardy płyną do Czystego Powietrza. Problemem nie jest więc brak środków, tylko to, że po aferach z wykonawcami wiele osób boi się w ogóle składać wnioski. Ustawa ma też ten wymiar: pokazuje, że państwo bierze na siebie ryzyko oszustwa, a nie zostawia z nim mieszkańca.
JEŚLI DOSTAŁEŚ WEZWANIE DO ZWROTU ZALICZKI
- Nie ignoruj pisma z WFOŚiGW. Odpowiedz na nie i poinformuj fundusz, że prace nie zostały wykonane z winy firmy.
- Złóż zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa na policji lub w prokuraturze, jeśli jeszcze tego nie zrobiłeś. Bez postępowania karnego nie skorzystasz z nowych przepisów.
- Zbierz dokumenty: umowę z wykonawcą, pełnomocnictwo, potwierdzenia wpłat, korespondencję i zdjęcia stanu prac.
- Skontaktuj się z punktem konsultacyjnym Czystego Powietrza w gminie. Operatorzy programu mają pomagać na każdym etapie.
- Gdy ustawa wejdzie w życie, złóż wniosek o zawieszenie spłaty. Pamiętaj, że to samo prawo przysługuje spadkobiercom.
Najczęściej zadawane pytania
Kto skorzysta z ustawy o pomocy poszkodowanym w Czystym Powietrzu?
Beneficjenci programu, czyli osoby fizyczne, oraz ich spadkobiercy, którzy ponieśli straty przez nieuczciwych wykonawców lub osoby trzecie. Najczęściej chodzi o sytuacje, w których firma pobrała zaliczkę, a nie wykonała lub nie rozliczyła prac.
Czy dług zostanie umorzony automatycznie?
Nie. Najpierw musi zostać wszczęte postępowanie karne, a beneficjent musi złożyć wniosek do wojewódzkiego funduszu o zawieszenie spłaty. Zwolnienie z obowiązku zwrotu następuje po prawomocnym wyroku i tylko w części, za którą odpowiada wykonawca.
Co jeśli sprawa karna nic nie da?
Ustawa przewiduje możliwość złożenia wniosku o odroczenie spłaty, rozłożenie na raty albo częściowe lub całkowite umorzenie. Fundusz oceni sytuację rodziny, w tym dochody, koszty utrzymania i możliwości spłaty.
Kiedy nowe przepisy zaczną obowiązywać?
Po podpisie prezydenta i publikacji w Dzienniku Ustaw. Prezydent ma na decyzję 21 dni od otrzymania ustawy. Senat nie wniósł poprawek, więc ustawa nie wraca już do Sejmu.
Ile pieniędzy dotyczy problem?
Według ministerstwa nierozliczone zaliczki, w tym środki nienależnie pobrane przez wykonawców, to około 285 mln zł. Problem może dotyczyć ponad 8 tys. rodzin, co daje średnio około 35,6 tys. zł na rodzinę.
Źródła
- PropertyNews.pl, Senat za wsparciem poszkodowanych beneficjentów Czystego Powietrza
- Ministerstwo Klimatu i Środowiska, ustawa o pomocy dla poszkodowanych przez nierzetelnych wykonawców
- Gramwzielone.pl, Pomoc dla poszkodowanych w programie Czyste Powietrze. Sejm przyjął ustawę
Artykuł opublikowany 9 listopada 2026 roku. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.
