Czytasz: Darmowy kredyt tylko za poważne błędy banku. Co zmienia reforma SKD i kogo dotyczy przy zakupie mieszkania
- 01
Darmowy kredyt tylko za poważne błędy banku. Co zmienia reforma SKD i kogo dotyczy przy zakupie mieszkania
Darmowy kredyt tylko za poważne błędy banku. Co zmienia reforma SKD i kogo dotyczy przy zakupie mieszkania
Sankcja kredytu darmowego, czyli prawo do oddania bankowi samego kapitału bez odsetek i prowizji, ma zostać mocno ograniczona. Ministerstwo Sprawiedliwości opublikowało założenia nowej ustawy o kredycie konsumenckim, według których sankcja będzie przysługiwać tylko za najpoważniejsze błędy banków. Drobniejsze naruszenia mają kończyć się zwrotem nienależnej opłaty, a resztę mają pilnować KNF i UOKiK. Równolegle w Sejmie jest projekt, który na pięć lat skieruje wszystkie pozwy o darmowy kredyt do sądów w miejscu zamieszkania kredytobiorcy. Wyjaśniamy, co to oznacza dla osób, które pożyczały na mieszkanie, jego wykończenie lub remont.
NAJWAŻNIEJSZE W SKRÓCIE
- 3 listopada Ministerstwo Sprawiedliwości wpisało do wykazu prac rządu założenia nowej ustawy o kredycie konsumenckim (UC171). Sam projekt ma być gotowy na początku grudnia.
- Sankcja kredytu darmowego zostanie, ale w zamkniętym katalogu najcięższych naruszeń. Nie będzie wersji „połowicznej”.
- Nowe przepisy obejmą kredyty konsumenckie do 437 700 zł (dziś limit to 255 550 zł), a także usługi typu „kup teraz, zapłać później”.
- Projekt zmiany Kodeksu postępowania cywilnego (druk nr 3299) trafił do Sejmu 4 listopada. Przez pięć lat pozwy o SKD będzie można składać tylko w sądzie właściwym dla miejsca zamieszkania kredytobiorcy.
- Od stycznia do września 2026 roku do sądów wpłynęło 19 531 spraw o darmowy kredyt.
Czym jest sankcja kredytu darmowego
Zgodnie z art. 45 obowiązującej ustawy o kredycie konsumenckim z 2011 roku, jeśli bank lub firma pożyczkowa naruszy określone w niej obowiązki, na przykład poda w umowie błędne informacje o kosztach, konsument może złożyć pisemne oświadczenie i zwrócić wyłącznie pożyczony kapitał. Odsetki, prowizje i inne koszty przestają go obowiązywać. Dziś przepis dotyczy kredytów do 255 550 zł i działa niemal automatycznie: wystarczy wykazać naruszenie, niezależnie od tego, czy realnie zaszkodziło klientowi.
Ważne zastrzeżenie dla czytelników myślących o mieszkaniu: sankcja kredytu darmowego nie dotyczy klasycznego kredytu hipotecznego. Ten podlega osobnej ustawie o kredycie hipotecznym. W grę wchodzą natomiast kredyty gotówkowe i konsumenckie, po które często sięgamy przy zakupie mieszkania: na wkład własny, wykończenie, meble, sprzęt AGD czy remont. Przy budżetach, o których pisaliśmy w tekście o tym, kiedy opłaca się mieszkanie pod klucz, taki kredyt bywa sporą pozycją w domowych finansach.
Lawina pozwów i dlaczego rząd chce ją zatrzymać
Zainteresowanie sankcją zaczęło rosnąć około 2021 roku. Najwięcej umów sprzedaży roszczeń zawarto w latach 2022 do 2024, kiedy wyspecjalizowane firmy skupowały je od konsumentów i same pozywały banki. Przełomem był wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 roku (sprawa C-744/24), w którym Trybunał uznał, że banki nie mogą pobierać odsetek od kredytowanej prowizji czy składki ubezpieczeniowej. We wrześniu Związek Banków Polskich zarekomendował rezygnację z takiego naliczania i zwrot odsetek pobranych po dacie wyroku, zastrzegając jednak, że TSUE nie przesądził, czy samo to naruszenie daje prawo do darmowego kredytu.
Sprawy o sankcję kredytu darmowego w 2026 roku
Ile pozwów wpływa do sądów
Wynik za II kwartał wyliczony przez redakcję jako różnica między łączną liczbą spraw od stycznia do września (19 531) a danymi za I i III kwartał.
Ostatnia liczba najlepiej pokazuje problem, który resort chce rozwiązać. W ostatnim kwartale 2025 roku do Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda wpłynęło 4 725 spraw o darmowy kredyt, a do sąsiedniego Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce jedna. Firmy skupujące roszczenia zakładały spółki tam, gdzie pasował im sąd, i kierowały do niego tysiące pozwów.
Co proponuje Ministerstwo Sprawiedliwości
Prace nad ustawą wdrażającą unijną dyrektywę CCD2 (2023/2225) najpierw prowadził UOKiK. Jego projekt przewidywał trzy rodzaje sankcji, w tym wariant zwalniający konsumenta z połowy odsetek i kosztów. W maju premier przekazał prace resortowi sprawiedliwości, który przedstawił własną koncepcję na trzech spotkaniach prekonsultacyjnych, ostatnim 22 października.
| Kwestia | Dziś | Według założeń MS |
|---|---|---|
| Kiedy przysługuje SKD | Przy naruszeniu dowolnego z wielu obowiązków z art. 45, nawet drobnego | Tylko w zamkniętym katalogu najpoważniejszych naruszeń |
| Drobniejsze błędy banku | Pełna sankcja kredytu darmowego | Zwrot nienależnie pobranej opłaty, wzorowany na art. 23 ustawy o prawach konsumenta |
| Stopniowanie sankcji | Brak, albo wszystko, albo nic | Brak, MS odrzuca pomysł UOKiK z obniżką o połowę |
| Kary dla banków | Głównie w indywidualnych sporach sądowych | Sankcje administracyjne nakładane przez KNF i UOKiK |
| Limit kwoty kredytu | 255 550 zł | 437 700 zł |
| Zakres umów | Kredyty i pożyczki konsumenckie | Także BNPL, bezkosztowe raty oraz najem i leasing z prawem wykupu |
Według slajdów z prekonsultacji, opublikowanych przez Stowarzyszenie Stop Bankowemu Bezprawiu, pełna sankcja ma przysługiwać m.in. za brak lub błąd w informacji o całkowitej kwocie kredytu i całkowitej kwocie do zapłaty, o okresie umowy i stopie oprocentowania, o prawie do wcześniejszej spłaty i obniżce kosztów, za prowizję zastrzeżoną wbrew ustawie i opłaty pobrane przed zawarciem umowy, a także za niesporządzenie umowy lub niedoręczenie jej egzemplarza.
CO JESZCZE ZMIENIA NOWA USTAWA
- W każdej reklamie kredytu ma się pojawić komunikat „Uwaga! Pożyczanie pieniędzy kosztuje”.
- Reklama nie będzie mogła sugerować, że kredyt poprawi sytuację finansową, zastąpi oszczędności albo że dotychczasowe długi nie mają znaczenia.
- Kredyt zostanie udzielony tylko na wniosek konsumenta i po jego wyraźnej zgodzie.
- Polska nie wyłączy z ochrony małych kredytów poniżej 200 euro.
- Zmienią się też zasady badania zdolności kredytowej i restrukturyzacji zadłużenia.
Zobacz również:
AKTUALNOŚCI · 04.11.2026Radni Konstancina znów mówią Arche „nie”. 18 bloków wokół zabytkowej papierni bez zgody na powiększenieSpór: kto ma pilnować banków
Jak opisuje „Rzeczpospolita”, kierunek zmian popierają banki, rzecznik finansowy i, co może zaskakiwać, Stowarzyszenie „Stop bankowemu bezprawiu”. Zwolennicy przekonują, że obecny model prowadzi do tysięcy sporów o błędy bez znaczenia dla klienta, a nawet o uchybienia na jego korzyść. Pełnomocnicy kredytobiorców ostrzegają z kolei, że konsumenci stracą konkretne uprawnienie majątkowe, a ich ochrona zależeć będzie od aktywności urzędów. Wątpliwości budzi zwłaszcza rola KNF, której priorytetem jest stabilność rynku finansowego, a nie spory poszczególnych klientów.
Harmonogram: co i kiedy
Oś czasu
Droga do nowych przepisów o kredycie konsumenckim
- 20 listopada 2025Mija unijny termin na wdrożenie dyrektywy CCD2. Polska go nie dotrzymała.
- 23 kwietnia 2026Wyrok TSUE w sprawie C-744/24 o odsetkach od kredytowanych kosztów.
- maj 2026Premier odbiera prace nad ustawą UOKiK i przekazuje je Ministerstwu Sprawiedliwości.
- 9 i 22 października 2026Prekonsultacje z bankami, firmami pożyczkowymi i organizacjami konsumentów.
- 3 listopada 2026Założenia ustawy (UC171) w wykazie prac rządu.
- 4 listopada 2026Projekt zmiany KPC o właściwości sądów w sprawach SKD trafia do Sejmu (druk nr 3299).
- 20 listopada 2026Od tego dnia przepisy dyrektywy powinny być stosowane w całej UE.
- początek grudnia 2026Zapowiadana publikacja projektu ustawy i start konsultacji.
Zmiana właściwości sądów ma wejść w życie miesiąc po ogłoszeniu ustawy i nie obejmie spraw, które już się toczą. Obejmie natomiast także roszczenia sprzedane firmom, więc po zmianie o miejscu procesu zawsze zdecyduje adres kredytobiorcy, a nie siedziba nabywcy roszczenia.
CO ZROBIĆ, JEŚLI MASZ KREDYT KONSUMENCKI
- Do czasu zmian obowiązuje obecny art. 45. Nowe przepisy nie są jeszcze nawet projektem, a co do zasady nie działają wstecz, więc dla oceny umowy liczy się prawo z dnia jej zawarcia.
- Pamiętaj o terminie: oświadczenie o skorzystaniu z sankcji trzeba złożyć w ciągu roku od wykonania umowy. Od kiedy dokładnie liczyć ten rok, ma rozstrzygnąć Sąd Najwyższy.
- Sprawdź, czy bank naliczał odsetki od skredytowanej prowizji lub ubezpieczenia. Po wyroku TSUE możesz żądać ich zwrotu niezależnie od SKD.
- Zanim sprzedasz roszczenie firmie, porównaj ofertę z tym, co możesz odzyskać sam. Po zmianie przepisów i tak będziesz pozywać w swoim sądzie.
Planujesz zakup mieszkania i kredyt na wykończenie? Przy liczeniu budżetu nie zapominaj o kosztach, które łatwo przeoczyć, od taksy notarialnej po opłaty bankowe. Zebraliśmy je w tekście ile naprawdę kosztuje zakup mieszkania od dewelopera.
Najczęściej zadawane pytania
Czy sankcja kredytu darmowego dotyczy kredytu hipotecznego?
Nie. Kredyty hipoteczne reguluje odrębna ustawa o kredycie hipotecznym. Sankcja kredytu darmowego dotyczy kredytów konsumenckich, np. gotówkowych na wykończenie mieszkania, remont czy meble, dziś do kwoty 255 550 zł.
Kiedy wejdzie w życie reforma sankcji kredytu darmowego?
Termin nie jest znany. Na razie opublikowano założenia ustawy (UC171), a projekt ma się pojawić na początku grudnia 2026 roku. Potem czekają go konsultacje, prace rządu i parlamentu. Do tego czasu obowiązuje obecny art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.
Za jakie błędy banku będzie przysługiwał darmowy kredyt?
Według założeń MS m.in. za brak lub błąd w informacji o całkowitej kwocie kredytu i kwocie do zapłaty, okresie umowy, stopie oprocentowania, prawie do wcześniejszej spłaty, za prowizję zastrzeżoną wbrew ustawie, opłaty pobrane przed zawarciem umowy oraz za niedoręczenie konsumentowi umowy.
W którym sądzie złożę pozew o sankcję kredytu darmowego?
Dziś konsument może pozwać bank w sądzie swojego miejsca zamieszkania albo siedziby banku. Jeśli Sejm uchwali projekt z druku nr 3299, przez pięć lat właściwy będzie wyłącznie sąd miejsca zamieszkania kredytobiorcy, także gdy roszczenie zostało sprzedane firmie.
Ile mam czasu na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego?
Rok od wykonania umowy. W orzecznictwie trwa spór, czy chodzi o wykonanie umowy przez bank (wypłatę kredytu), czy przez obie strony, czyli po całkowitej spłacie. Wątpliwość ma rozstrzygnąć Sąd Najwyższy.
Źródła
- PropertyNews.pl, Darmowy kredyt nie za każdy błąd banku. Rząd szykuje zmiany, eksperci podzieleni
- Rzeczpospolita, Kredyty konsumenckie na nowych zasadach. Rząd publikuje założenia do ustawy
- money.pl, Rząd rozbraja bombę z pozwami o darmowy kredyt
- CHF24, Sankcja kredytu darmowego do ograniczenia? Ministerstwo pokazało kierunek zmian
Artykuł opublikowany 7 listopada 2026 roku. Opisujemy założenia i projekty, a nie obowiązujące przepisy. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej.
