Czytasz: Dotacje wzrosły o 10 procent, a chętnych gwałtownie ubyło. Blokuje ich jeden mechanizm
-
01
Dotacje wzrosły o 10 procent, a chętnych gwałtownie ubyło. Blokuje ich jeden mechanizm
Dotacje wzrosły o 10 procent, a chętnych gwałtownie ubyło. Blokuje ich jeden mechanizm
Program Czyste Powietrze dostał w lipcu pakiet zmian, które na papierze wyglądają jednoznacznie dobrze. Stawki jednostkowe na ocieplenie, okna i drzwi poszły w górę o 10 procent, termin rozliczenia zaliczki wydłużono ze 120 do 180 dni, a wymóg posiadania nieruchomości od trzech lat skrócono w wielu przypadkach do roku. Mimo to liczba nowych wniosków jest dziś ułamkiem tego, co program notował w latach 2022 i 2024. Powód nie leży w wysokości dotacji, tylko w jednym mechanizmie, którego firmy wykonawcze zaczęły po prostu unikać. A na horyzoncie jest jeszcze jedna zmiana, tym razem zamykająca drzwi części beneficjentów.
Najważniejsze w skrócie
- Nowa wersja programu obowiązuje od 20 lipca 2026 roku. Nabór prowadzony jest w trybie ciągłym.
- Maksymalne stawki jednostkowe wzrosły o 10 procent. Ocieplenie ścian do 275 zł za metr, okna do 1 320 zł za metr, drzwi zewnętrzne do 2 750 zł za metr.
- Termin na wykonanie prac przy prefinansowaniu wydłużono ze 120 do 180 dni.
- Wymagany okres posiadania nieruchomości skrócono w wielu przypadkach z trzech lat do roku, a katalog wyjątków objął także nabycie przez zasiedzenie.
- Trzy poziomy wsparcia: do 40, do 70 i do 100 procent kosztów kwalifikowanych, zależnie od dochodu.
- Od 2027 roku wśród elektrycznych źródeł ciepła dotację zachowają wyłącznie pompy ciepła. Kotły elektryczne i ogrzewanie oporowe wypadają z programu.
- Od startu w 2018 roku złożono ponad 1,08 miliona wniosków, podpisano około 952 tysiące umów i wypłacono blisko 19,5 miliarda złotych.
Ile można dostać i od czego to zależy
Konstrukcja programu opiera się na trzech poziomach wsparcia, a o przypisaniu do poziomu decyduje dochód. Warto od razu zwrócić uwagę na pewną niekonsekwencję, która myli najwięcej osób: w poziomie podstawowym liczy się dochód roczny całego wnioskodawcy, a w dwóch wyższych przeciętny dochód miesięczny przypadający na jedną osobę w gospodarstwie domowym. To dwie zupełnie różne miary i nie da się ich porównać na oko.
| Poziom | Kryterium dochodowe | Udział dotacji | Maksymalna kwota |
|---|---|---|---|
| Podstawowy | dochód roczny wnioskodawcy do 135 000 zł | do 40% | do 66 000 zł |
| Podwyższony | miesięcznie na osobę do 2 250 zł w gospodarstwie wieloosobowym, do 3 150 zł w jednoosobowym | do 70% | do 99 000 zł |
| Najwyższy | miesięcznie na osobę do 1 300 zł w gospodarstwie wieloosobowym, do 1 800 zł w jednoosobowym | do 100% | do 136 200 zł |
Kwoty maksymalne dotyczą pełnego zakresu wymiany źródła ciepła wraz z termomodernizacją. Przy kompleksowej termomodernizacji z gruntową pompą ciepła najwyższy poziom sięga nawet około 170 100 zł. Dochód ustala się na podstawie roku 2025. To górne granice, a nie kwoty przyznawane automatycznie.
Drugi element układanki to stawki jednostkowe, czyli maksymalne kwoty dotacji przypadające na metr konkretnej pracy. To one wzrosły w lipcu o 10 procent i to one przesądzają o tym, jaka część rachunku od wykonawcy faktycznie wróci do kieszeni właściciela.
| Zakres prac | Przed 20 lipca | Od 20 lipca | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Ocieplenie ścian i przegród | 250 zł/m² | 275 zł/m² | stawka dla najwyższego poziomu dofinansowania |
| Wymiana okien | 1 200 zł/m² | 1 320 zł/m² | liczone od powierzchni okna, nie od sztuki |
| Drzwi zewnętrzne | 2 500 zł/m² | 2 750 zł/m² | w praktyce pokrywa istotną część kosztu jednych drzwi |
| Bramy garażowe | stawka niższa | także +10% | objęte tą samą podwyżką co okna i drzwi |
Podane stawki obowiązują w najwyższym poziomie dofinansowania. W poziomie podstawowym i podwyższonym są odpowiednio niższe. Wartości sprzed 20 lipca podano jako punkt odniesienia, wynikają z podwyżki o 10 procent.
Prefinansowanie, czyli dlaczego program stanął
Tu leży sedno problemu i powód, dla którego podwyżka stawek nie przełożyła się na falę wniosków. Prefinansowanie miało być rozwiązaniem najbardziej prospołecznym z całego programu: beneficjent dostaje zaliczkę przed rozpoczęciem prac, więc nie musi mieć własnego kapitału ani brać kredytu. W teorii otwiera to program przed osobami o najniższych dochodach, czyli dokładnie przed tymi, których domy zużywają najwięcej energii.
W praktyce ten sam mechanizm okazał się najbardziej podatny na nadużycia w całej konstrukcji. Zaliczka trafiała bowiem bezpośrednio na konto wykonawcy, a nie beneficjenta. Reakcją na wykryte nieprawidłowości było zaostrzenie kontroli i wstrzymywanie końcowych transz do czasu wyjaśnienia dokumentacji. Skutek uboczny dotknął jednak wszystkich, także uczciwych.
Skala opóźnień robi wrażenie. Dane ze stycznia 2026 roku mówiły o blisko 33 tysiącach wniosków o płatność czekających na rozliczenie i kwocie rzędu 959 milionów złotych zamrożonej w tym procesie. Dla firmy remontowej o obrocie kilku milionów złotych rocznie oznacza to ryzyko utraty płynności, a więc dokładnie ten rodzaj ryzyka, którego mała firma budowlana nie jest w stanie udźwignąć.
Efekt jest łatwy do przewidzenia. Zdecydowana większość firm instalacyjnych i termomodernizacyjnych przestała w 2026 roku przyjmować zlecenia realizowane z prefinansowaniem. Część przedsiębiorstw ogłosiła upadłość, a samorządy raportują, że na ich terenie brakuje wykonawców gotowych wejść w inwestycję z programu. Beneficjent z przyznaną dotacją nie ma więc komu zlecić pracy, a nowych wniosków po prostu ubywa.
Zobacz również:
PORADNIKI · 21.09.2026Za sześć tygodni eksmisja staje się niemożliwa. Jeden rodzaj umowy jest od tego wolnyOd 2027 roku kocioł elektryczny wypada z gry
To zmiana zapowiedziana z wyprzedzeniem i warta zapamiętania przez każdego, kto planuje wymianę pieca w ciągu najbliższego roku. Od 2027 roku spośród elektrycznych systemów ogrzewania dotację z programu zachowają wyłącznie pompy ciepła. Kotły elektryczne, ogrzewanie oporowe i podobne urządzenia zostaną z programu wyłączone.
Logika za tym stoi prosta i trudna do podważenia. Kocioł elektryczny zamienia jedną jednostkę energii elektrycznej na jedną jednostkę ciepła. Pompa ciepła z tej samej jednostki prądu wyciąga trzy albo cztery, bo większość energii pobiera z otoczenia. Dopłacanie do urządzenia, które generuje kilkukrotnie wyższy rachunek u tego samego użytkownika, byłoby sprzeczne z celem programu. Pisaliśmy już o tym, jak szybko ta technologia rozgościła się w polskich domach, w analizie pokazującej, że pompy ciepła pracują już w 855 tysiącach polskich domów.
Dla właściciela domu z kotłem na węgiel wniosek jest praktyczny. Jeśli rozważasz przejście na ogrzewanie elektryczne w najtańszym wariancie inwestycyjnym, czyli kocioł elektryczny zamiast pompy, ostatni moment na złożenie wniosku z dotacją to 2026 rok. Od stycznia takiej możliwości po prostu nie będzie.
Dlaczego to nabiera znaczenia akurat teraz
Sezon grzewczy zaczyna się w momencie, w którym koszt ogrzewania przestaje być pozycją teoretyczną i staje się rachunkiem. Do tego dochodzą zmiany po stronie regulacyjnej, które w kolejnych latach podniosą koszt paliw kopalnych. Rozpisaliśmy je w tekście o tym, jak rząd przestawia małe ciepłownie z węgla na gaz, a dwa lata później gaz obejmie opłata za CO2. Ta sama logika dotyczy domu jednorodzinnego: im dalej w czasie, tym droższe staje się ogrzewanie paliwem kopalnym.
Warto też zestawić Czyste Powietrze z pozostałymi ścieżkami wsparcia, bo nie jest to jedyna droga i w wielu sytuacjach nie jest najprostsza. Ulga termomodernizacyjna w podatku dochodowym działa niezależnie od programu, nie wymaga wykonawcy z listy ani rozliczeń z funduszem wojewódzkim, a przy mniejszych inwestycjach bywa po prostu wygodniejsza. Porównanie obu ścieżek razem z kwotami zebraliśmy w poradniku o tym, jakie dofinansowanie do termomodernizacji jest dostępne w 2026 roku.
Zanim złożysz wniosek
- Ustal swój poziom dofinansowania, zanim wybierzesz zakres prac. Różnica między 40 a 100 procent kosztów kwalifikowanych zmienia sens całej inwestycji, a nie tylko jej cenę.
- Sprawdź, czy masz wykonawcę. To dziś ważniejsze niż sam wniosek. Umów się na termin, zanim wystąpisz o dotację, a nie odwrotnie.
- Policz wariant bez prefinansowania. Jeśli jesteś w stanie sfinansować prace samodzielnie i rozliczyć dotację po ich zakończeniu, unikasz mechanizmu, który dziś blokuje program.
- Zweryfikuj urządzenie na liście ZUM. Dotacja dotyczy urządzeń wpisanych do listy zielonych urządzeń i materiałów. Sprzęt spoza listy nie zostanie rozliczony, nawet jeśli parametrami odpowiada wymaganiom.
- Zbierz dokumenty dochodowe za 2025 rok. To one przesądzają o poziomie wsparcia, a ich uzupełnianie w trakcie postępowania wydłuża całą procedurę o tygodnie.
- Nie zwlekaj, jeśli planujesz kocioł elektryczny. Od 2027 roku to urządzenie wypada z programu, a pompa ciepła oznacza wyższy koszt początkowy.
Najczęściej zadawane pytania
Powiązane artykuły:
- Dofinansowanie termomodernizacja 2026: Czyste Powietrze, ulga podatkowa i kwoty
- Pompy ciepła pracują już w 855 tysiącach polskich domów. Do celu na 2030 rok wciąż daleko
- Rząd przestawia małe ciepłownie z węgla na gaz. Dwa lata później gaz obejmie opłata za CO2
- Klasa energetyczna mieszkania w 2026. Jak wpływa na cenę i rachunki
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady finansowej ani technicznej. Zasady programu Czyste Powietrze wynikają z programu priorytetowego Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w wersji obowiązującej od 20 lipca 2026 roku. Podane kwoty i stawki jednostkowe są wartościami maksymalnymi, a ich przyznanie zależy od zakresu prac, poziomu dofinansowania i wyników weryfikacji wniosku. Dane o liczbie wniosków, umów i wypłat pochodzą ze statystyk programu, a informacja o zablokowanych wnioskach o płatność dotyczy stanu ze stycznia 2026 roku. Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić aktualną treść programu oraz listę ZUM na stronie czystepowietrze.gov.pl lub skonsultować się z punktem konsultacyjnym w swojej gminie. Zdjęcie ilustracyjne: Pexels, licencja Pexels.
