Prawie 429 mln zł na mieszkania z niższym czynszem. Rusza unijny pilotaż w Polsce Wschodniej

Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej podpisało z Bankiem Gospodarstwa Krajowego porozumienie, które otwiera drogę do wypłaty unijnych dotacji na mieszkania społeczne w Polsce Wschodniej. Budżet pilotażowego programu to prawie 429 mln zł, a pieniądze pochodzą z programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej. Po środki będą mogły sięgnąć SIM-y, TBS-y, spółdzielnie mieszkaniowe i spółki gminne, a efektem ma być ponad 3 tys. mieszkań na wynajem z czynszem wyraźnie niższym od rynkowego. Wyjaśniamy, jak program będzie działał, kto na nim skorzysta i dlaczego to dopiero przygrywka przed znacznie większą operacją.

Skąd pochodzą pieniądze i kto je rozdzieli

Formalną podstawą programu jest porozumienie zawarte między Ministerstwem Funduszy i Polityki Regionalnej a Bankiem Gospodarstwa Krajowego. To BGK poprowadzi nabór wniosków, a projekty zostaną wybrane w procedurze konkurencyjnej. Pieniądze pochodzą z programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej, czyli specjalnej puli unijnych środków zarezerwowanej dla wschodnich regionów kraju.

Działanie ma charakter pilotażowy i to ważne zastrzeżenie. Zebrane doświadczenia mają posłużyć do realizacji podobnych inwestycji na znacznie większą skalę w ramach przygotowywanego Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego. Innymi słowy, jeśli pilotaż się sprawdzi, unijne dotowanie budownictwa społecznego może stać się stałym elementem polskiej polityki mieszkaniowej.

Kto może sięgnąć po dotacje i na co konkretnie

Katalog uprawnionych jest zamknięty i obejmuje podmioty wyspecjalizowane w budowie mieszkań na wynajem: społeczne inicjatywy mieszkaniowe (SIM-y), towarzystwa budownictwa społecznego (TBS-y), spółdzielnie mieszkaniowe oraz spółki gminne. Mechanizm wsparcia jest sprytnie połączony z istniejącym systemem finansowania. Dotacja pokryje część wkładu własnego wnioskodawcy przy korzystaniu z kredytu BGK na społeczne budownictwo czynszowe.

Żeby otrzymać wsparcie, inwestor musi mieć pozwolenie na budowę oraz pozytywną ocenę wiarygodności kredytowej w procedurze udzielania kredytu SBC. To rozwiązanie premiuje projekty gotowe do startu, a jednocześnie zdejmuje z inwestorów największą barierę, jaką jest właśnie zgromadzenie wkładu własnego. Z podobnym problemem mierzą się zresztą także klienci indywidualni, o czym pisaliśmy w tekście o tym, że wkład własny rośnie szybciej niż pensje.

Źródło: Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, Bank Gospodarstwa Krajowego.

Gdzie powstaną mieszkania

Wsparcie zostało zarezerwowane dla Polski Wschodniej w rozumieniu programu FEPW. Obejmuje więc województwa lubelskie, podkarpackie, podlaskie, świętokrzyskie i warmińsko-mazurskie oraz regionalną część województwa mazowieckiego, czyli bez Warszawy i dziewięciu otaczających ją powiatów. To obszary, gdzie komercyjne budownictwo deweloperskie koncentruje się w kilku większych miastach, a poza nimi nowych mieszkań na wynajem praktycznie nie przybywa.

Adresatami nowych lokali będą osoby o umiarkowanych dochodach. Chodzi o mieszkańców, którzy zarabiają zbyt dużo, by ubiegać się o mieszkanie komunalne, ale jednocześnie za mało, by kupić własne lokum na rynku komercyjnym. To ta sama luka, którą państwo próbuje łatać innymi narzędziami, między innymi wspieraniem gmin w remontach pustostanów. O tym rozwiązaniu pisaliśmy w poradniku o tym, jak dostać mieszkanie za remont.

Zobacz również:

AKTUALNOŚCI · 03.08.2026Pokolenie Z wywraca rynek mieszkań. Młodzi nie kupują, tylko wynajmują

Jakie będą te mieszkania

Program stawia poprzeczkę wysoko. Nowo budowane i modernizowane lokale mają powstawać według najwyższych wymogów jakościowych, w tym energetycznych. Budynki zostaną w pełni przystosowane do potrzeb osób o ograniczonej mobilności, seniorów oraz osób z niepełnosprawnościami. Infrastruktura ma powstawać z poszanowaniem środowiska i istniejącego drzewostanu.

Wysoka efektywność energetyczna to nie tylko ekologia, ale przede wszystkim niższe rachunki. Mieszkańcy poniosą mniejsze koszty codziennej eksploatacji i ogrzewania zimą, co w połączeniu z czynszem niższym od stawek komercyjnych daje realną ulgę dla domowego budżetu. Mieszkania będą miały charakter lokatorski, a więc trafią do najemców, nie na sprzedaż.

Pilotaż przed większą operacją

Rząd konsekwentnie rozbudowuje segment mieszkań na wynajem o umiarkowanych czynszach kilkoma równoległymi kanałami. Ledwie kilka dni temu ruszył drugi etap programu wsparcia budownictwa komunalnego, w którym do gmin trafi ponad 680 mln zł. Teraz dochodzi do tego unijny strumień dla Polski Wschodniej. Każda nowa budowa oznacza przy tym zlecenia dla regionalnych firm budowlanych i ich dostawców, nowe miejsca pracy oraz wzrost dochodów w regionie.

Najciekawsze może być jednak to, co wydarzy się po pilotażu. Doświadczenia z naboru i realizacji inwestycji posłużą do przygotowania podobnego wsparcia na znacznie większą skalę w ramach Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego. Jeśli ten scenariusz się zmaterializuje, budownictwo społeczne zasilane unijnymi dotacjami może w kolejnych latach objąć cały kraj.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Kto może dostać dotację z programu 429 mln zł?

O dotacje mogą ubiegać się społeczne inicjatywy mieszkaniowe (SIM-y), towarzystwa budownictwa społecznego (TBS-y), spółdzielnie mieszkaniowe oraz spółki gminne. Program nie jest skierowany bezpośrednio do osób prywatnych.

Czy z programu skorzystają zwykli mieszkańcy?

Tak, choć pośrednio. Efektem programu ma być ponad 3 tys. mieszkań lokatorskich o czynszu niższym niż rynkowy. Trafią one do osób o umiarkowanych dochodach, które zarabiają za dużo na mieszkanie komunalne, a za mało na zakup własnego lokalu.

Jakie województwa obejmuje program?

Program obejmuje województwa lubelskie, podkarpackie, podlaskie, świętokrzyskie i warmińsko-mazurskie oraz regionalną część mazowieckiego, z wyłączeniem Warszawy i dziewięciu otaczających ją powiatów.

Na czym polega dotacja z FEPW?

Pieniądze pokryją część wkładu własnego inwestora korzystającego z kredytu Banku Gospodarstwa Krajowego na społeczne budownictwo czynszowe. Warunkiem jest posiadanie pozwolenia na budowę oraz pozytywna ocena wiarygodności kredytowej.

Powiązane artykuły:

• Ponad 680 mln zł na mieszkania komunalne. Ruszył drugi etap rządowego programu
• Mieszkanie za remont. Jak zdobyć własny kąt od miasta bez kredytu hipotecznego
• Wkład własny rośnie szybciej niż pensje. W Warszawie na start trzeba 16 wypłat

Artykuł ma charakter informacyjny. Informacje pochodzą z komunikatów Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej oraz Banku Gospodarstwa Krajowego. Zdjęcie: Pexels.